Kiedy mam do wyboru makowiec na Boże Narodzenie i nie mam ochoty na klasyczne wersje, często zatrzymuję się na tym makowcu w kształcie choinki. Nie jest skomplikowany, nie brudzi za dużo i można go przygotować nawet z małymi dziećmi w pobliżu. Z resztek ciasta można zrobić mini-choinkę lub kilka szybkich rogalików, więc nic się nie marnuje.
Szybkie informacje
Czas całkowity: około 2 godziny (w tym wyrastanie i chłodzenie)
Porcje: 8-10 plastrów
Trudność: średnia (cięcie i formowanie wymagają uwagi, ale nie jest trudne)
Składniki
Na ciasto:
- 250 g mąki pszennej (typ 000 lub do makowca)
- 50 g masła (82% tłuszczu)
- 100 ml mleka
- 1 średnie jajko
- 2 łyżki cukru (około 30 g)
- 1/2 kostki świeżych drożdży (około 12-13 g)
- 1/4 łyżeczki soli
Na nadzienie makowe:
- 125 g nasion maku
- 75 g cukru kryształu
- 70 ml mleka
Na wykończenie:
- 1 żółtko
- 2 łyżki mleka
Sposób przygotowania
1. Najpierw przygotowuję zaczyn: mieszam drożdże z łyżeczką cukru i 2-3 łyżkami ciepłego mleka (nie gorącego). Zostawiam na kilka minut, aby aktywowały się (zaczną pojawiać się bąbelki).
2. W dużej misce umieszczam mąkę i sól, a następnie wlewam na nią zaczyn. Roztapiam masło w pozostałym mleku, zostawiam tylko ciepłe, nie gorące, a następnie mieszam z ubitym jajkiem.
3. Dodaję płynny składnik do mąki i zaczynam wyrabiać. Wyrabiam przez około 7-8 minut, aż ciasto przestaje się kleić do rąk i staje się elastyczne. Jeśli wydaje się zbyt suche, dodaję odrobinę mleka. Jeśli jest zbyt miękkie, dodaję łyżeczkę mąki. Przykrywam miskę ściereczką i zostawiam do wyrośnięcia w ciepłym miejscu na około godzinę.
4. W tym czasie przygotowuję nadzienie: gotuję mleko z cukrem, a następnie dodaję mak. Gotuję na małym ogniu, często mieszając, aż płyn się wchłonie i powstanie gęstsza masa. Wyłączam ogień i zostawiam do całkowitego ostygnięcia, w przeciwnym razie ciasto zmięknie.
5. Po wyrośnięciu ciasta dzielę je na dwie równe kulki. Pierwszą wałkuję na papierze do pieczenia w formie cienkiego prostokąta (około 3-4 mm). Wykrawam kształt choinki: tnę podstawę, pień, a następnie gałęzie, używając dużego i ostrego noża. Resztki odkładam na bok.
6. Modeluję drugą kulkę ciasta na innym papierze, nakładam ją na pierwszą wykrojoną formę, aby wykroić w ten sam sposób. Odkładam także te resztki, aby je wykorzystać ponownie.
7. Rozkładam połowę nadzienia makowego na pierwszym wykrojonym arkuszu, unikając brzegów (zostawiam około 1 cm wolnego). Nakładam drugi arkusz na wierzch i lekko dociskam brzegi, aby się skleiły.
8. Cienkim nożem tnę gałęzie choinki z obu stron pnia, w odległości jednego palca. Nie tnę do końca – pień musi pozostać cały. Skręcam każdą "gałąź" dwa lub trzy razy, w zależności od długości.
9. Jeśli mam resztki ciasta, wałkuję je ponownie, dodaję resztę nadzienia i formuję małą choinkę lub robię małe roladki, które piekę osobno.
10. Przenoszę choinkę z papierem do pieczenia na dużą blachę. Przykrywam ściereczką i zostawiam do wyrośnięcia na kolejne 15-20 minut.
11. W międzyczasie nagrzewam piekarnik do 180°C, grzanie góra-dół.
12. Smaruję choinkę żółtkiem wymieszanym z 2 łyżkami mleka. Wstawiam do piekarnika na środkową półkę na 30-40 minut, aż równomiernie się zrumieni. Kiedy jest gotowa, zostawiam do ostygnięcia na 15 minut, a następnie mogę przenieść na talerz.
Dlaczego często robię ten przepis
Dobrze się przechowuje nawet po dwóch dniach, nie wysycha szybko. Nie jest zbyt słodka, więc nadaje się także na śniadanie lub przekąskę. Lubię to również dlatego, że mogę użyć dowolnego nadzienia, jakie mam pod ręką, nie tylko maku. Pokrojona w plastry, łatwo się pakuje na szkołę lub do pracy.
Porady i wariacje
Porady
- Aby uzyskać regularny kształt, czasami używam szablonu papierowego wykrojonego w kształcie choinki, ale można też ciąć swobodnie, jeśli się nie spieszę.
- Nie zostawiam gorącego nadzienia na cieście – zmięknie zbyt mocno i nie wyrośnie ładnie.
- Jeśli ciasto trudno się wałkuje, zostawiam je na 5 minut, aby "odpoczęło", rozluźnia się i staje się łatwiejsze do pracy.
- Lekko skręcam gałęzie, aby się nie łamały.
- Dla połysku smaruję żółtkiem wymieszanym z mlekiem tylko przed pieczeniem, a nie na długo przed.
Zamienniki
- Mak można zastąpić kremem orzechowym, nutellą lub cynamonem wymieszanym z cukrem i odrobiną masła.
- Aby dodać aromatu, można dodać skórkę cytrynową lub pomarańczową do ciasta, lub odrobinę ekstraktu waniliowego.
- Można także użyć drożdży suszonych – około 4 g, rozpuszczonych w odrobinie mleka.
Wariacje
- Choinkę można przygotować także z nadzieniem z tartych jabłek z cynamonem (dobrze odciśniętych z soku).
- Z tego samego ciasta czasami robię małe rogaliki, jeśli mam mało czasu lub nie chcę formować.
- Jeśli nie chcę kształtu choinki, zwijam klasycznie i uzyskuję makowiec zwinięty.
Pomysły na podanie
- Do dekoracji posypuję cukrem pudrem po ostygnięciu, wygląda jak ośnieżona choinka.
- Można serwować na gałęziach, a nie tylko w plasterkach – zwłaszcza gdy przy stole są dzieci.
- Dobrze smakuje sam, ale można go podać także z zimnym mlekiem lub herbatą.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy mogę użyć mielonego maku?
Tak, ale jeśli kupujesz go w sklepie, sprawdź, czy jest świeży, w przeciwnym razie może mieć gorzki smak. Dla pewności, mielę nasiona maku w domu, w młynku, tuż przed przygotowaniem.
2. Co zrobić, jeśli ciasto nie rośnie?
Sprawdzam drożdże – jeśli nie robią bąbelków, są stare. Zwykle pomaga, jeśli zostawię miskę blisko źródła ciepła (bez przeciągów). Jeśli w kuchni jest bardzo zimno, staram się podnieść temperaturę w pomieszczeniu lub lekko podgrzać piekarnik (bez wkładania miski bezpośrednio do ciepła).
3. Jak mogę ciąć gałęzie, nie łamiąc ciasta?
Używam długiego, dobrze naostrzonego noża. Tnę zdecydowanym ruchem, nie ciągnąc za ciasto. Jeśli się klei, moczę ostrze w zimnej wodzie i wycieram.
4. Czy mogę podwoić składniki?
Tak, przepis można podwoić bez problemu, ale zalecam piec w dwóch osobnych blachach, aby nie nakładać choinek na siebie.
5. Czy mogę zamrozić makowiec?
Tak, zostawiam go do całkowitego ostygnięcia, owijam folią spożywczą i wkładam do zamrażarki. W razie potrzeby wyjmuję go wieczorem przed i zostawiam w temperaturze pokojowej.
Wartości odżywcze
Porcja (około 1/8 makowca w kształcie choinki) ma około 240 kcal. Każdy plasterek zawiera około 7 g tłuszczu, 37 g węglowodanów i 5 g białka. Mak dodaje także trochę błonnika i wapnia. Wartości mogą się różnić w zależności od nadzienia lub jeśli używasz więcej mąki.
Przechowywanie i podgrzewanie
Choinka z makiem przechowuje się w temperaturze pokojowej, przykryta ściereczką lub w zamkniętym pojemniku, do 3 dni. Po pierwszym dniu podgrzewam ją przez 5 minut w piekarniku w 120°C lub przez kilka sekund w mikrofalówce, jeśli chcę, aby znów była miękka. Jeśli jest za dużo, część można zamrozić (dobrze owiniętą), a następnie rozmrozić w temperaturze pokojowej i lekko podgrzać przed podaniem.
Szybkie informacje
Czas całkowity: około 2 godziny (w tym wyrastanie i chłodzenie)
Porcje: 8-10 plastrów
Trudność: średnia (cięcie i formowanie wymagają uwagi, ale nie jest trudne)
Składniki
Na ciasto:
- 250 g mąki pszennej (typ 000 lub do makowca)
- 50 g masła (82% tłuszczu)
- 100 ml mleka
- 1 średnie jajko
- 2 łyżki cukru (około 30 g)
- 1/2 kostki świeżych drożdży (około 12-13 g)
- 1/4 łyżeczki soli
Na nadzienie makowe:
- 125 g nasion maku
- 75 g cukru kryształu
- 70 ml mleka
Na wykończenie:
- 1 żółtko
- 2 łyżki mleka
Sposób przygotowania
1. Najpierw przygotowuję zaczyn: mieszam drożdże z łyżeczką cukru i 2-3 łyżkami ciepłego mleka (nie gorącego). Zostawiam na kilka minut, aby aktywowały się (zaczną pojawiać się bąbelki).
2. W dużej misce umieszczam mąkę i sól, a następnie wlewam na nią zaczyn. Roztapiam masło w pozostałym mleku, zostawiam tylko ciepłe, nie gorące, a następnie mieszam z ubitym jajkiem.
3. Dodaję płynny składnik do mąki i zaczynam wyrabiać. Wyrabiam przez około 7-8 minut, aż ciasto przestaje się kleić do rąk i staje się elastyczne. Jeśli wydaje się zbyt suche, dodaję odrobinę mleka. Jeśli jest zbyt miękkie, dodaję łyżeczkę mąki. Przykrywam miskę ściereczką i zostawiam do wyrośnięcia w ciepłym miejscu na około godzinę.
4. W tym czasie przygotowuję nadzienie: gotuję mleko z cukrem, a następnie dodaję mak. Gotuję na małym ogniu, często mieszając, aż płyn się wchłonie i powstanie gęstsza masa. Wyłączam ogień i zostawiam do całkowitego ostygnięcia, w przeciwnym razie ciasto zmięknie.
5. Po wyrośnięciu ciasta dzielę je na dwie równe kulki. Pierwszą wałkuję na papierze do pieczenia w formie cienkiego prostokąta (około 3-4 mm). Wykrawam kształt choinki: tnę podstawę, pień, a następnie gałęzie, używając dużego i ostrego noża. Resztki odkładam na bok.
6. Modeluję drugą kulkę ciasta na innym papierze, nakładam ją na pierwszą wykrojoną formę, aby wykroić w ten sam sposób. Odkładam także te resztki, aby je wykorzystać ponownie.
7. Rozkładam połowę nadzienia makowego na pierwszym wykrojonym arkuszu, unikając brzegów (zostawiam około 1 cm wolnego). Nakładam drugi arkusz na wierzch i lekko dociskam brzegi, aby się skleiły.
8. Cienkim nożem tnę gałęzie choinki z obu stron pnia, w odległości jednego palca. Nie tnę do końca – pień musi pozostać cały. Skręcam każdą "gałąź" dwa lub trzy razy, w zależności od długości.
9. Jeśli mam resztki ciasta, wałkuję je ponownie, dodaję resztę nadzienia i formuję małą choinkę lub robię małe roladki, które piekę osobno.
10. Przenoszę choinkę z papierem do pieczenia na dużą blachę. Przykrywam ściereczką i zostawiam do wyrośnięcia na kolejne 15-20 minut.
11. W międzyczasie nagrzewam piekarnik do 180°C, grzanie góra-dół.
12. Smaruję choinkę żółtkiem wymieszanym z 2 łyżkami mleka. Wstawiam do piekarnika na środkową półkę na 30-40 minut, aż równomiernie się zrumieni. Kiedy jest gotowa, zostawiam do ostygnięcia na 15 minut, a następnie mogę przenieść na talerz.
Dlaczego często robię ten przepis
Dobrze się przechowuje nawet po dwóch dniach, nie wysycha szybko. Nie jest zbyt słodka, więc nadaje się także na śniadanie lub przekąskę. Lubię to również dlatego, że mogę użyć dowolnego nadzienia, jakie mam pod ręką, nie tylko maku. Pokrojona w plastry, łatwo się pakuje na szkołę lub do pracy.
Porady i wariacje
Porady
- Aby uzyskać regularny kształt, czasami używam szablonu papierowego wykrojonego w kształcie choinki, ale można też ciąć swobodnie, jeśli się nie spieszę.
- Nie zostawiam gorącego nadzienia na cieście – zmięknie zbyt mocno i nie wyrośnie ładnie.
- Jeśli ciasto trudno się wałkuje, zostawiam je na 5 minut, aby "odpoczęło", rozluźnia się i staje się łatwiejsze do pracy.
- Lekko skręcam gałęzie, aby się nie łamały.
- Dla połysku smaruję żółtkiem wymieszanym z mlekiem tylko przed pieczeniem, a nie na długo przed.
Zamienniki
- Mak można zastąpić kremem orzechowym, nutellą lub cynamonem wymieszanym z cukrem i odrobiną masła.
- Aby dodać aromatu, można dodać skórkę cytrynową lub pomarańczową do ciasta, lub odrobinę ekstraktu waniliowego.
- Można także użyć drożdży suszonych – około 4 g, rozpuszczonych w odrobinie mleka.
Wariacje
- Choinkę można przygotować także z nadzieniem z tartych jabłek z cynamonem (dobrze odciśniętych z soku).
- Z tego samego ciasta czasami robię małe rogaliki, jeśli mam mało czasu lub nie chcę formować.
- Jeśli nie chcę kształtu choinki, zwijam klasycznie i uzyskuję makowiec zwinięty.
Pomysły na podanie
- Do dekoracji posypuję cukrem pudrem po ostygnięciu, wygląda jak ośnieżona choinka.
- Można serwować na gałęziach, a nie tylko w plasterkach – zwłaszcza gdy przy stole są dzieci.
- Dobrze smakuje sam, ale można go podać także z zimnym mlekiem lub herbatą.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy mogę użyć mielonego maku?
Tak, ale jeśli kupujesz go w sklepie, sprawdź, czy jest świeży, w przeciwnym razie może mieć gorzki smak. Dla pewności, mielę nasiona maku w domu, w młynku, tuż przed przygotowaniem.
2. Co zrobić, jeśli ciasto nie rośnie?
Sprawdzam drożdże – jeśli nie robią bąbelków, są stare. Zwykle pomaga, jeśli zostawię miskę blisko źródła ciepła (bez przeciągów). Jeśli w kuchni jest bardzo zimno, staram się podnieść temperaturę w pomieszczeniu lub lekko podgrzać piekarnik (bez wkładania miski bezpośrednio do ciepła).
3. Jak mogę ciąć gałęzie, nie łamiąc ciasta?
Używam długiego, dobrze naostrzonego noża. Tnę zdecydowanym ruchem, nie ciągnąc za ciasto. Jeśli się klei, moczę ostrze w zimnej wodzie i wycieram.
4. Czy mogę podwoić składniki?
Tak, przepis można podwoić bez problemu, ale zalecam piec w dwóch osobnych blachach, aby nie nakładać choinek na siebie.
5. Czy mogę zamrozić makowiec?
Tak, zostawiam go do całkowitego ostygnięcia, owijam folią spożywczą i wkładam do zamrażarki. W razie potrzeby wyjmuję go wieczorem przed i zostawiam w temperaturze pokojowej.
Wartości odżywcze
Porcja (około 1/8 makowca w kształcie choinki) ma około 240 kcal. Każdy plasterek zawiera około 7 g tłuszczu, 37 g węglowodanów i 5 g białka. Mak dodaje także trochę błonnika i wapnia. Wartości mogą się różnić w zależności od nadzienia lub jeśli używasz więcej mąki.
Przechowywanie i podgrzewanie
Choinka z makiem przechowuje się w temperaturze pokojowej, przykryta ściereczką lub w zamkniętym pojemniku, do 3 dni. Po pierwszym dniu podgrzewam ją przez 5 minut w piekarniku w 120°C lub przez kilka sekund w mikrofalówce, jeśli chcę, aby znów była miękka. Jeśli jest za dużo, część można zamrozić (dobrze owiniętą), a następnie rozmrozić w temperaturze pokojowej i lekko podgrzać przed podaniem.
Składniki
Na ciasto: 250 g mąki, 50 g masła, 100 ml mleka, 1 jajko, 2 łyżki cukru, 1/2 kostki drożdży, szczypta soli. Na nadzienie: 125 g maku, 75 g cukru, 70 ml mleka, jeden żółtko i 2 łyżki mleka do posmarowania na wierzchu.